เครื่องผลิตออกซิเจน เป็นอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่ช่วยเพิ่มความเข้มข้นของออกซิเจนจากอากาศโดยรอบ เพื่อจ่ายออกซิเจนให้แก่ผู้ที่จำเป็นต้องได้รับออกซิเจนเสริมตามคำแนะนำของแพทย์ จึงเป็นอุปกรณ์สำคัญในการดูแลผู้ป่วยที่บ้าน โดยเฉพาะผู้ที่ต้องใช้ออกซิเจนเป็นประจำ

อย่างไรก็ตาม เมื่อใช้งานเครื่องผลิตออกซิเจนไปสักระยะ ผู้ใช้งานอาจพบปัญหา เช่น เครื่องแจ้งเตือนความเข้มข้นออกซิเจนต่ำ มีเสียงสัญญาณเตือน หรือค่าความเข้มข้นออกซิเจนที่ตรวจวัดได้ลดลงจากมาตรฐานของเครื่อง

ปัญหาเหล่านี้เกิดจากอะไร จำเป็นต้องเปลี่ยนเครื่องผลิตออกซิเจนใหม่หรือไม่ บทความนี้ Adler Thailand จะพาไปรู้จัก 7 สาเหตุที่อาจทำให้ความเข้มข้นออกซิเจนลดลง พร้อมวิธีตรวจสอบและดูแลเครื่องอย่างเหมาะสม

ข้อควรระวัง: หากเครื่องแจ้งเตือนความเข้มข้นออกซิเจนต่ำ ควรปฏิบัติตามคู่มือของรุ่นนั้นและติดต่อผู้ให้บริการ หากผู้ป่วยจำเป็นต้องใช้ออกซิเจนอย่างต่อเนื่อง ให้ใช้ออกซิเจนสำรองตามแผนที่แพทย์กำหนด ไม่ควรใช้เครื่องที่สงสัยว่าจ่ายออกซิเจนผิดปกติเป็นแหล่งออกซิเจนหลักโดยไม่ประเมินความปลอดภัย

เครื่องผลิตออกซิเจนทำงานอย่างไร

เครื่องผลิตออกซิเจน (Oxygen Concentrator) ทำงานโดยดูดอากาศจากบริเวณโดยรอบเข้าสู่เครื่อง ผ่านระบบกรองอากาศและกระบวนการแยกก๊าซไนโตรเจน เพื่อเพิ่มสัดส่วนของออกซิเจนก่อนส่งผ่านท่อออกซิเจนไปยังผู้ใช้งาน

เครื่องผลิตออกซิเจนแบบอยู่กับที่หลายรุ่นสามารถผลิตออกซิเจนที่มีความเข้มข้นประมาณ 90–96% ภายใต้เงื่อนไขที่ผู้ผลิตกำหนด ทั้งนี้ช่วงความเข้มข้นจริงอาจแตกต่างกันตามรุ่น อัตราการไหล และสภาพการใช้งาน

หากประสิทธิภาพของระบบกรองอากาศ คอมเพรสเซอร์ หรือระบบแยกก๊าซลดลง อาจส่งผลให้ความเข้มข้นออกซิเจนที่เครื่องผลิตได้ต่ำกว่าค่ามาตรฐาน

7 สาเหตุที่ทำให้เครื่องผลิตออกซิเจนความเข้มข้นลดลง

1. ไส้กรองอากาศสกปรกหรืออุดตัน

ไส้กรองอากาศมีหน้าที่ดักจับฝุ่นละอองและสิ่งสกปรกก่อนที่อากาศจะเข้าสู่ระบบภายในเครื่องผลิตออกซิเจน

เมื่อใช้งานเป็นเวลานาน ฝุ่นอาจสะสมจนทำให้การไหลเวียนของอากาศลดลง ส่งผลให้ระบบทำงานหนักขึ้น และในบางกรณีอาจทำให้ความเข้มข้นออกซิเจนลดลง

วิธีตรวจสอบและดูแล

• ตรวจสอบแผ่นกรองอากาศภายนอกตามคู่มือ

• ทำความสะอาดหรือเปลี่ยนไส้กรองตามข้อกำหนดของผู้ผลิต

• ไม่ล้างไส้กรองชนิดที่ไม่ได้ออกแบบให้ล้างน้ำ

• หากความเข้มข้นยังต่ำ ควรให้ช่างตรวจสอบระบบกรองภายใน

2. เครื่องผลิตออกซิเจนระบายความร้อนไม่ดี

เครื่องผลิตออกซิเจนจำเป็นต้องมีอากาศไหลเวียนรอบตัวเครื่องเพื่อช่วยระบายความร้อนจากระบบคอมเพรสเซอร์

หากวางเครื่องชิดผนัง ใกล้ผ้าม่าน หรือมีสิ่งของปิดช่องระบายอากาศ อุณหภูมิภายในเครื่องอาจสูงขึ้น และทำให้เครื่องทำงานผิดปกติ

วิธีตรวจสอบและดูแล

• วางเครื่องในบริเวณที่อากาศถ่ายเทสะดวก

• เว้นระยะห่างจากผนังและสิ่งกีดขวางตามคู่มือของรุ่นนั้น

• ตรวจสอบว่าช่องดูดและระบายอากาศไม่มีสิ่งของปิดกั้น

• หลีกเลี่ยงบริเวณที่มีความร้อนสูงหรือแสงแดดส่องโดยตรง

3. ตั้งค่าอัตราการไหลของออกซิเจนไม่เหมาะสม

เครื่องผลิตออกซิเจนแต่ละรุ่นมีช่วงอัตราการไหลที่รองรับแตกต่างกัน เช่น เครื่องผลิตออกซิเจน 5 ลิตร และ 10 ลิตร

หากมีการตั้งอัตราการไหลเกินขีดจำกัดที่ผู้ผลิตกำหนด อาจทำให้เครื่องไม่สามารถรักษาความเข้มข้นออกซิเจนให้อยู่ในช่วงมาตรฐานได้

วิธีตรวจสอบและดูแล

• ตรวจสอบค่าอัตราการไหลบน Flowmeter

• ตรวจสอบว่าอยู่ในช่วงที่เครื่องรองรับ

• ใช้อัตราการไหลตามที่แพทย์สั่งเท่านั้น

• หากอัตราการไหลที่แพทย์สั่งเกินความสามารถของเครื่อง ควรปรึกษาแพทย์และผู้จำหน่ายเพื่อเลือกเครื่องที่เหมาะสม

ไม่ควรเพิ่มหรือลดอัตราการไหลเองเพื่อแก้ไขปัญหาความเข้มข้นออกซิเจน

4. ระบบคอมเพรสเซอร์เริ่มเสื่อมสภาพ

คอมเพรสเซอร์ (Compressor) เป็นส่วนประกอบสำคัญของเครื่องผลิตออกซิเจน ทำหน้าที่อัดอากาศเข้าสู่ระบบแยกก๊าซ

เมื่อเครื่องผ่านการใช้งานเป็นเวลานาน ชิ้นส่วนภายในคอมเพรสเซอร์อาจสึกหรอ ส่งผลให้แรงดันและประสิทธิภาพการผลิตออกซิเจนลดลง

อาการที่อาจพบ

• เครื่องมีเสียงดังผิดปกติ

• มีการสั่นสะเทือนเพิ่มขึ้น

• ความเข้มข้นออกซิเจนลดลง

• เครื่องมีสัญญาณแจ้งเตือนระบบผิดปกติ

หากพบอาการเหล่านี้ ควรติดต่อศูนย์บริการเพื่อตรวจสอบแรงดันและระบบคอมเพรสเซอร์โดยช่างผู้ชำนาญ

5. สารกรองโมเลกุล (Molecular Sieve) มีประสิทธิภาพลดลง

ภายในเครื่องผลิตออกซิเจนมีสารกรองโมเลกุล หรือ Molecular Sieve ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในกระบวนการแยกก๊าซไนโตรเจนออกจากอากาศ

หากระบบสารกรองเสื่อมสภาพหรือทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ อาจทำให้เครื่องผลิตออกซิเจนที่มีความเข้มข้นต่ำกว่ามาตรฐาน

สิ่งที่ควรรู้

• เป็นชิ้นส่วนภายในที่ผู้ใช้งานทั่วไปไม่ควรถอดซ่อมเอง

• ต้องใช้เครื่องมือเฉพาะในการตรวจสอบประสิทธิภาพ

• ควรให้ศูนย์บริการประเมินว่าจำเป็นต้องซ่อมหรือเปลี่ยนชิ้นส่วนหรือไม่

6. ท่อออกซิเจนหรืออุปกรณ์เชื่อมต่อมีปัญหา

ท่อออกซิเจน สายแคนนูลา และกระบอกทำความชื้นอาจเกิดการพับงอ อุดตัน หรือมีการรั่วซึมบริเวณข้อต่อ

ปัญหาเหล่านี้อาจทำให้ปริมาณออกซิเจนที่ส่งไปถึงผู้ใช้งานลดลง แม้ว่าความเข้มข้นออกซิเจนที่ผลิตได้ภายในเครื่องอาจยังปกติ

วิธีตรวจสอบและดูแล

• ตรวจสอบว่าสายออกซิเจนไม่พับงอ

• ตรวจสอบข้อต่อให้แน่นและติดตั้งถูกต้อง

• ตรวจสอบกระบอกทำความชื้นตามคู่มือ

• เปลี่ยนสายหรืออุปกรณ์ที่เสียหาย

ควรแยกให้ออกระหว่างปัญหา ความเข้มข้นออกซิเจนที่เครื่องผลิตได้ลดลง กับ ปริมาณออกซิเจนที่ส่งถึงผู้ป่วยลดลง เพราะเป็นปัญหาที่มีสาเหตุและแนวทางแก้ไขแตกต่างกัน

7. อุปกรณ์ตรวจวัดความเข้มข้นหรือระบบภายในทำงานผิดปกติ

เครื่องผลิตออกซิเจนบางรุ่นมีระบบตรวจวัดความเข้มข้นออกซิเจนและไฟแสดงสถานะ เช่น ไฟสีเขียว สีเหลือง หรือสีแดง

หากระบบตรวจวัดมีปัญหา เครื่องอาจแสดงค่าผิดปกติ แม้ว่าระบบผลิตออกซิเจนยังทำงานอยู่

นอกจากนี้ ปัญหาเกี่ยวกับวาล์ว ระบบแรงดัน การรั่วภายใน หรือแผงวงจร ก็อาจส่งผลต่อการทำงานของเครื่องได้เช่นกัน

ในกรณีนี้ควรใช้เครื่องตรวจวัดความเข้มข้นออกซิเจนที่เหมาะสมโดยผู้ชำนาญ เพื่อประเมินว่าเกิดจากตัวเซนเซอร์หรือระบบผลิตออกซิเจนจริง

เครื่องผลิตออกซิเจนความเข้มข้นลดลง ควรทำอย่างไร

หากพบว่าเครื่องผลิตออกซิเจนแจ้งเตือนหรือสงสัยว่าความเข้มข้นลดลง สามารถดำเนินการเบื้องต้นได้ดังนี้

ขั้นตอนที่ 1: ประเมินความปลอดภัยของผู้ใช้งาน

หากผู้ป่วยมีอาการหอบเหนื่อยรุนแรง ซึมลง ริมฝีปากเขียว หรือมีอาการผิดปกติฉุกเฉิน ควรขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที ไม่ควรเสียเวลาตรวจสอบเครื่องก่อน

ขั้นตอนที่ 2: ตรวจสอบไฟและเสียงสัญญาณเตือน

อ่านความหมายของรหัสหรือสัญญาณเตือนจากคู่มือ เพราะไฟแต่ละสีอาจมีความหมายต่างกันตามรุ่น

ขั้นตอนที่ 3: ตรวจสอบสิ่งที่มองเห็นจากภายนอก

ตรวจสอบสายออกซิเจน ข้อต่อ ช่องระบายอากาศ และไส้กรองภายนอก โดยไม่เปิดฝาครอบหรือถอดชิ้นส่วนภายใน

ขั้นตอนที่ 4: ตรวจสอบการตั้งค่าเครื่อง

ตรวจสอบอัตราการไหลว่าเป็นไปตามที่แพทย์กำหนด และไม่เกินช่วงที่เครื่องรองรับ

ขั้นตอนที่ 5: ติดต่อศูนย์บริการ

หากเครื่องยังเตือนความเข้มข้นต่ำ หรือมีความผิดปกติที่ไม่สามารถแก้ไขได้จากการตรวจสอบภายนอก ควรหยุดใช้เครื่องที่สงสัยว่าผิดปกติและให้ช่างผู้ชำนาญตรวจสอบ โดยใช้ออกซิเจนสำรองตามแผนการรักษาหากจำเป็น

วิธีดูแลเครื่องผลิตออกซิเจนให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การดูแลรักษาเครื่องผลิตออกซิเจนอย่างถูกต้องช่วยลดความเสี่ยงของปัญหาที่เกิดจากการใช้งานและการสะสมของฝุ่น

คำแนะนำเบื้องต้น ได้แก่

1. ตรวจสอบความสะอาดของช่องดูดอากาศและไส้กรองเป็นประจำ

2. วางเครื่องในพื้นที่อากาศถ่ายเทสะดวก

3. ตรวจสอบสายออกซิเจนและอุปกรณ์ต่อพ่วงก่อนใช้งาน

4. หลีกเลี่ยงการใช้เครื่องในพื้นที่มีควันบุหรี่ ฝุ่นมาก หรือความชื้นไม่เหมาะสม

5. เข้ารับการตรวจเช็กและบำรุงรักษาตามคำแนะนำของผู้ผลิต

6. ตรวจสอบการรับประกันและช่องทางบริการหลังการขาย

7. เตรียมแหล่งออกซิเจนสำรองตามแผนของแพทย์ หากผู้ป่วยจำเป็นต้องใช้ออกซิเจนอย่างต่อเนื่อง

เครื่องผลิตออกซิเจนความเข้มข้นลดลง จำเป็นต้องซื้อเครื่องใหม่หรือไม่

ไม่จำเป็นเสมอไป เพราะปัญหาบางกรณีอาจเกิดจากไส้กรองอุดตัน การระบายอากาศไม่เพียงพอ หรืออุปกรณ์ภายนอกที่เสียหาย ซึ่งอาจสามารถแก้ไขได้โดยไม่ต้องเปลี่ยนเครื่องใหม่

อย่างไรก็ตาม หากเป็นปัญหาที่เกิดจากคอมเพรสเซอร์ ระบบ Molecular Sieve หรือชิ้นส่วนสำคัญภายในเครื่อง ควรให้ช่างตรวจสอบเพื่อประเมินความเหมาะสมในการซ่อม ค่าใช้จ่าย และความปลอดภัยในการใช้งานต่อ

สำหรับผู้ที่กำลังพิจารณาเครื่องผลิตออกซิเจนใหม่ ควรเลือกจากความเหมาะสมกับการรักษา ความสามารถในการจ่ายออกซิเจน ความน่าเชื่อถือของสินค้า และบริการหลังการขาย ไม่ควรพิจารณาจากราคาเพียงอย่างเดียว

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเครื่องผลิตออกซิเจน (FAQ)

Q1: เครื่องผลิตออกซิเจนความเข้มข้นเท่าไหร่ถือว่าปกติ

เครื่องผลิตออกซิเจนแบบอยู่กับที่หลายรุ่นมีช่วงความเข้มข้นตามสเปกประมาณ 90–96% แต่ต้องตรวจสอบค่าที่กำหนดสำหรับรุ่นนั้น อัตราการไหล และระยะเวลาที่เครื่องใช้ในการเข้าสู่สภาวะทำงานปกติ

Q2: เครื่องผลิตออกซิเจนมีไฟสีเหลืองหรือสีแดงหมายถึงอะไร

ความหมายแตกต่างกันตามยี่ห้อและรุ่น บางรุ่นใช้แจ้งเตือนความเข้มข้นออกซิเจนต่ำหรือความผิดปกติของระบบ ควรตรวจสอบคู่มือและติดต่อศูนย์บริการเมื่อไม่สามารถแก้ไขได้

Q3: เครื่องผลิตออกซิเจนความเข้มข้นลดลง แต่เครื่องยังทำงานอยู่ ใช้ต่อได้ไหม

ไม่ควรสรุปว่าเครื่องปลอดภัยเพียงเพราะยังเปิดทำงานอยู่ หากเครื่องแจ้งเตือนความเข้มข้นต่ำ ต้องตรวจสอบตามคู่มือและให้ผู้ชำนาญประเมิน โดยเฉพาะผู้ป่วยที่ต้องใช้ออกซิเจนต่อเนื่อง

Q4: เครื่องผลิตออกซิเจนต้องเปลี่ยนไส้กรองบ่อยแค่ไหน

ขึ้นอยู่กับชนิดไส้กรอง รุ่นเครื่อง และสภาพแวดล้อมที่ใช้งาน ควรทำตามคู่มือของผู้ผลิต เพราะบางชนิดทำความสะอาดได้ แต่บางชนิดต้องเปลี่ยนใหม่เท่านั้น

Q5: ใช้เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้วตรวจสอบความเข้มข้นของเครื่องผลิตออกซิเจนได้ไหม

ไม่ได้โดยตรง เพราะเครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว (Pulse Oximeter) ใช้วัดความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด หรือ SpO₂ ไม่ได้วัดความเข้มข้นของออกซิเจนที่ออกจากเครื่องผลิตออกซิเจน การตรวจสอบเครื่องต้องใช้เครื่องมือวัดที่เหมาะสม

สรุป: เครื่องผลิตออกซิเจนความเข้มข้นลดลง ควรตรวจสอบให้ตรงสาเหตุ

เครื่องผลิตออกซิเจนความเข้มข้นลดลงอาจเกิดจากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ไส้กรองอากาศอุดตัน ระบบระบายความร้อนไม่ดี ไปจนถึงความผิดปกติของคอมเพรสเซอร์หรือสารกรองโมเลกุล

การตรวจสอบอย่างถูกต้องและดูแลรักษาตามคู่มือจะช่วยลดความเสี่ยงของปัญหาและยืดอายุการใช้งานของเครื่องได้

Adler Thailand จำหน่ายเครื่องผลิตออกซิเจนและอุปกรณ์ดูแลผู้ป่วยจากหลากหลายแบรนด์ พร้อมให้ข้อมูลประกอบการเลือกซื้อและคำแนะนำเกี่ยวกับการดูแลอุปกรณ์ เพื่อให้ลูกค้าสามารถเลือกเครื่องผลิตออกซิเจนที่เหมาะสมกับความต้องการและคำแนะนำทางการแพทย์

ศึกษารายละเอียดสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ www.adlerthailand.com